Modül 5

Yapay zekâ neyi iyi yapar, neyi yapmaz?

05-02 14 dk Başlangıç Ön koşul: 5-1

AI’nin güçlü ve zayıf yanlarını gerçekçi ayırırsın.

Anlatım

Yapay zekâ hakkında en büyük risk “çok yetenekli” sanmak değil, hangi işte yetenekli olduğunu karıştırmak. Bir stajyer gibi düşün: dilde ve taslakta müthiş hızlı, ama dükkânın gerçeklerini bilmiyor. Ona sadece verdiğin bilgiyi bilir.

İyi yaptığı işler

İyi yapmadığı veya yapmaması gereken işler

Pratik kural: üç soru

Bir işi yapay zekâya vermeden önce sor:

  1. Yanlış çıkarsa kimse zarar görür mü? Evetse insan kontrolü şart.
  2. Cevap benim verdiğim bilgiye mi dayanıyor, dışarıdan bir “gerçek”e mi? Dışarıdansa doğrula.
  3. Bu iş geri alınabilir mi? Alınamıyorsa onay ekle.

Örnek

Selin, çocuk bez bebek satıyor. Yapay zekâya “şu ürünün açıklamasını yaz” deyip yalnızca ürün adını verdi. Çıktıda “%100 organik pamuk, CE sertifikalı” yazıyordu. Selin’in ürününde bu bilgi yoktu; model akıcı bir metne “inandırıcı detay” eklemişti.

Selin bir sonraki seferde malzemeyi, ölçüyü ve “sertifika yok” notunu kendisi verdi, çıktıda gördüğü her iddiayı kendi bilgisiyle karşılaştırdı. Bu sefer metin kısa ama doğruydu.

Bu örnek kurgusaldır; ama çocuk ürünlerinde sertifika iddiası ciddi sonuç doğurabilir. Bu yüzden “iddia = kanıt” kuralını koy.


Uygulama (5 dakika)

Aşağıdaki işleri iki sütuna ayır: “AI’ye taslak yaptırırım” ve “Kendim/sistem yapar, AI’ye bırakmam”.

Sonra kendi mağazan için 3 satır daha ekle. Cevap anahtarı: taslaklar sol sütuna, hesap, yasal bilgi, stok ve sertifika iddiası sağ sütuna gider (sağdakiler için yapay zekâ en fazla “sormam gerekenler” listesi çıkarabilir).


Kontrol listesi


Sık hata

  1. Çıktıyı okumadan yayınlamak. Akıcı olması doğru olduğunu göstermez.
  2. Eksik bilgiyle prompt yazmak. Bilmediği yeri doldurur; boşlukları sen doldur.
  3. “Garanti” isteyen sorular sormak. “Bu ürün kesin satar mı?” sorusunun dürüst cevabı yoktur.
  4. Yapay zekâya hukuki cevap yazdırıp olduğu gibi sayfaya koymak. Mesafeli satış, KVKK gibi metinlerde güncel mevzuata ve uzmana bak.

Mini test

Cevabı seç; hemen geri bildirim alırsın.

1. Aşağıdakilerden hangisi yapay zekânın güçlü olduğu bir iştir?
2. “Halüsinasyon” ne demektir?
3. Çocuk ürünü için “sertifikalı” iddiası çıktıda görünüyor ama senin elinde belge yok. Ne yaparsın?