Modül 6

İyi prompt anatomisi

06-01 12 dk Başlangıç Ön koşul: 5-2

Bağlam + hedef + kısıt + format formülünü uygularsın.

Anlatım

Prompt, yapay zekâya verdiğin iş emridir. İyi bir iş emri nasıl olur? Yeni başlayan bir çalışana vereceğin brif gibi: kim için, ne için, nelere dikkat edeceği, sonucu nasıl görmek istediğin. Bunların yoksa çalışan tahmin eder; yapay zekâ da tahmin eder, hem de kendinden emin biçimde.

Dört parçalı formül

Bağlam + Hedef + Kısıt + Format.

  1. Bağlam — Durum ne?

Ürün, müşteri, marka sesi, elindeki gerçek bilgiler. “Sen Türkçe yazan bir e-ticaret metin asistanısın” cümlesi de bağlamın parçasıdır; ama asıl bağlam *senin verdiğin gerçek bilgilerdir*: malzeme, ölçü, kullanım, hedef kitle.

  1. Hedef — Ne istiyorsun?

Tek bir cümleyle: “120-180 kelimelik ürün açıklaması yaz.” Aynı promptta beş ayrı iş istersen kalite düşer.

  1. Kısıt — Neyi yapma / hangi sınır?

“Uydurma özellik ekleme”, “abartı yok”, “bilmediğini [EKSIK] diye işaretle”, “rakip marka adı geçmesin”, “en fazla 155 karakter”. Kısıt, yapay zekâyı doğru yolda tutan kısımdır.

  1. Format — Çıktı nasıl görünsün?

Madde mi, tablo mu, JSON mu, üç alternatif mi? Format verirsen çıktıyı kopyalayıp kullanmak kolaylaşır.

Kötü ve iyi prompt

Kötü: “Bana güzel bir ürün açıklaması yaz.”

Eksik: hangi ürün? kime? hangi ton? ne uzunlukta? Sonuç herkesin yazdığı bir metin olur.

İyi:

Sen Türkçe yazan bir e-ticaret metin asistanısın. Uydurma özellik ekleme.
Ürün: Keten tote çanta. Kime: 25-40 yaş, günlük şehir kullanımı.
Malzeme: %100 keten, iç cep var, fermuar yok. Ölçü: 38x35 cm.
Sığmaz: 15 inç üstü laptop.
Ton: samimi, “sen” dili, abartısız.
Çıktı: 1 cümle özet + 120-150 kelime açıklama + 5 madde özellik.

Dört parçanın hepsi var: bağlam (ürün, kitle), hedef (açıklama), kısıt (uydurma yok, sığmaz notu), format (özet + açıklama + madde).

Üç ek ipucu

İteratif çalış

İlk çıktı son çıktı değildir. “Daha kısa yap”, “üçüncü cümleyi çıkar”, “ton biraz daha sıcak olsun” gibi küçük düzeltmelerle ilerle. Tek bir değişiklik iste; aynı anda on şey değiştirirsen neyin işe yaradığını anlayamazsın.

Her çıktıda hızlı kalite kontrolü

  1. Uydurma özellik veya ölçü var mı?
  2. Yasal veya garanti iddiası var mı?
  3. Başka marka ya da telif var mı?
  4. Senin sesin duruyor mu?
  5. Yayından önce bir insan (sen) okudu mu?

Örnek

Elif, sabun satıyor. İlk promptu: “Sabun için açıklama yaz.” Çıktıda “cildi yeniler, yaşlanmayı geciktirir” gibi tıbbi sayılabilecek iddialar vardı. Elif promptu dört parçayla yeniden yazdı:

Çıktı kısaydı ve sorunsuzdu; iki [EKSIK] işareti vardı (üretim tarihi ve gramaj). Elif bunları kendisi doldurdu. Bu örnek kurgusaldır.


Uygulama (5 dakika)

Şu şablonu kendi ürününle doldur ve bir yapay zekâ aracına yapıştır:

Bağlam: [ürün, kime, ton, elimdeki gerçek bilgiler]
Hedef: [tek cümle iş]
Kısıt: [yapma listesi + uydurma yok + bilmediğini [EKSIK] yaz]
Format: [çıktının biçimi]

Çıktıyı yukarıdaki beş maddelik kalite kontrolünden geçir. Bulduğun bir hatayı bir sonraki promptta kısıt olarak ekle.


Kontrol listesi


Sık hata

  1. Tek cümlelik prompt. “Güzel yaz” talimat değildir.
  2. Kısıtsız bırakmak. Kısıt yoksa abartı ve uydurma gelir.
  3. Beş işi tek promptta istemek. Önce başlık, sonra açıklama, sonra SEO.
  4. Çıktıyı olduğu gibi yapıştırmak. Her zaman oku.

Mini test

Cevabı seç; hemen geri bildirim alırsın.

1. İyi prompt formülü hangisidir?
2. “Bilmediğini [EKSIK] diye işaretle” kısıtının amacı nedir?
3. İlk çıktıyı beğenmedin. En iyi yaklaşım hangisi?